Mirre en Maretak
De koude dagen zijn nu echt aangebroken. Het vriest dat het kraakt. Minder risicovolle dagen voor de overledenenzorg, en in het bijzonder de thuisopbaringen. Want hoewel je niet altijd invloed hebt op de processen die zich in een lichaam afspelen, is de kans op probleemsituaties nu een stuk kleiner dan in de warme zomerdagen.
Vanochtend maakte ik mijn kinderen wakker voor een nieuwe schooldag. Mijn jongste dochter lag nog heerlijk warm in haar dekens gehuld en had moeite met ontwaken. Na het aankleden keek ze samen met haar zusje vol verwondering naar de rijp op de appelboom in de achtertuin en naar de ijsbloemen op de autoruiten. Hoe kort deze momenten ook zijn; ze doen je beseffen hoe waardevol de gewone dingen des levens zijn. Dit zijn de kleine momenten die het ouderschap zo mooi maken.
Terwijl ik in stilte nog even geniet van de voorbije momenten, denk ik terug aan de afgelopen zomer toen ik werd gevraagd bij een thuisopbaring van een eenjarig meisje. Er was op dat moment een hittegolf en het was boven de 30 graden. Het kindje was onverwacht overleden terwijl ze in haar bedje lag te slapen. Haar moeder keek halverwege de avond even bij haar, zoals iedere moeder dat doet, en trof haar dochtertje levenloos aan. Zomaar, zonder enige aanleiding. Wiegendood, bleek na obductie. Een vraagteken dus. Ik had van de uitvaartondernemer voldoende achtergrondinformatie gekregen om een beeld te vormen bij dit gezin, maar toch ging ik naar deze melding met een open houding, en met zo min mogelijk verwachtingen. Bij binnenkomst trof ik een jong gezin aan en een aantal grootouders. De vader van het gestorven kindje zat aan tafel hartverscheurend te huilen en werd door zijn vader getroost met een arm om hem heen. Hij had het vreselijk zwaar en de wanhoop sprak uit zijn hele lichaamshouding. Moeder zat op de bank en waakte over haar kindje dat, in dekentjes gewikkeld, naast haar op de bank lag. Ze streelde haar dochtertje alsof ze lag te slapen. Ik streel mijn kinderen ook wel eens zo, en ik voelde bij die gedachte een koude rilling over mijn rug. Gelukkig is het niet mijn kind dat daar ligt.
Nadat ik mij had voorgesteld aan de aanwezigen liep ik naar de moeder toe en tastte af of ik haar wat troost kon bieden door mijn aanwezigheid. Of ze mijn aanwezigheid überhaupt op prijs stelde. Mijn houding is zo belangrijk in een situatie als deze. Eén enkele handeling kan verkeerd vallen en voor altijd een stempel drukken op deze al zo afschuwelijke periode in het leven van de ouders van dit kindje.
De moeder begon te vertellen hoe het drama zich had voltrokken en wat er sindsdien allemaal was gebeurd. Terwijl de moeder haar verhaal deed bleef ze haar kind liefdevol strelen en toespreken. Ze hield haar stille handje zachtjes vast. Tussendoor werd ze overvallen door emotionele huilbuien. Iedere gebeurtenis en ieder detail vertelde ze en uiteindelijk heb ik zeker een uur naar haar geluisterd voordat ik er aan toe kwam om mijn aanwezigheid toe te lichten. Ik was niet lang aan het woord. Luisteren en zwijgen was nu gepaster.
Ik was onder de indruk van de kracht van deze vrouw, die ondanks haar pijn ook nog haar driejarige zoontje bleef toespreken en aandacht gaf op een rustige liefdevolle manier. Alles wat ik normaal gesproken zou willen uitleggen in deze situatie ten aanzien van haar andere kind was overbodig bij deze vrouw. Ze wist het allemaal al. Haar moederinstinct wees haar feilloos de weg.
Het kleine kereltje was erg beschermend naar zijn dode zusje en bewaakte haar continue. Hij liet me duidelijk merken dat ik zijn zusje niet zonder uitleg mocht vasthouden. Zo jong als hij was vertelde hij zijn moeder steeds hoe lief ze was, en hij gaf haar kusjes op haar buikje. Ik werd geacht professioneel te blijven zonder gevoelloos te worden. Door de manier waarop ik verkies te werken met overledenen en hun families, wordt ik soms gedwongen om de pijn van de familie binnen te laten komen om zo een nog betere begeleiding te geven. Ook bij dit gezin was dat zeker het geval. Naarmate de dagen vorderde ging de conditie van het kleine lichaampje sterk achteruit, ondanks de professionele voorzorgsmaatregelen die we hadden genomen in deze tropische temperaturen. Haar handjes en gezichtje verkleurden sterk. De ontbinding ging in een veel te snel tempo, maar ondanks alles bleef het meisje thuis, en nam de familie afscheid van haar zoals ze zich dat hadden voorgenomen. De jonge ouders lieten later weten dat het verloop van deze moeilijke periode toch naar tevredenheid was gegaan.
Als ik mijn dochter uitzwaai bij de deur van haar klas komt ze nog even naar me toe gerend. Ze geeft me een zoen en wijst lachend naar de maretak die boven de deur hangt. Ik geef haar dankbaar een knipoog. Terwijl ik nog even terugdenk aan kleine Mirre loop ik weer terug de vrieskou in.
Heidi Gündel ©, december 2009
De columns van Heidi Gündel worden tevens gepubliceerd op: |
